Van letterboxing tot geocaching tot ...?

Letterboxing, geocaching … twee vlaggen die in wezen dezelfde lading dekken. Geocaching is een moderne variant van het aloude oriëntatiespel letterboxing.

Waar gaat het om? Iemand verstopt op een bijzondere plek een waterdicht doosje of kistje met daarin een notitieboekje: het log- of stempelboek. Vervolgens publiceert de eigenaar van het doosje aanwijzingen om de verborgen ‘schat’ te vinden. Anderen gaan op zoek en tekenen of stempelen het logboek als bewijs dat zij de container hebben gevonden. Het principe is eenvoudig, maar elke verstopte schat vormt een uitdaging. Een speurtocht kan uren en soms zelfs dagen duren, terwijl u op plekjes komt die soms slechts enkele kilometers van uw woonplaats zijn verwijderd en waarbij u zich afvraagt hoe het in vredesnaam mogelijk is dat u daar niet eerder bent geweest.

Letterboxing

Letterboxing begon in Engeland, in Dartmoor om precies te zijn, toen natuurgids James Perrott in 1854 een forse jampot plaatste bij Cranmere Pool, een voormalig meer. Tijdens rondleidingen gaf James aanwijzingen om de schat te vinden en maakte hij duidelijk wat de bedoeling was. Vinders van ‘Perrott's Pot’ konden er aan zichzelf geadresseerde briefkaarten in achterlaten, die door volgende vinders weer werden meegenomen en gepost. Zo konden schatzoekers aantonen dat zij de pot hadden gevonden en werden zij ook op de hoogte gehouden van vondsten van anderen.

Perrot's Pot werd bekend in kringen van wandelaars en natuurliefhebbers en trok steeds meer bezoekers. De pot werd vervangen door een metalen kistje en werd al spoedig de ‘letterbox’ (brievenbus) genoemd. Ook werden een logboek en een stempel toegevoegd. In het logboek konden bezoekers hun ervaringen kwijt. Het idee van James Perrot vond navolging en er werden steeds meer letterboxes in Dartmoor geplaatst. Schatzoekers gingen er ook persoonlijke logboeken op na houden om hun vondsten te noteren. Tevens ontwierpen zij eigen stempels met vaak prachtige wapens of logo’s. Bij het vinden van een letterbox werd het logboek van de box gestempeld en kreeg het eigen logboek het stempel van de box.

En zo gaat het anderhalve eeuw later nog steeds, al liggen er nu duizenden letterboxes verspreid over de hele wereld. Bij het zoeken naar letterboxes wordt van oudsher gebruik gemaakt van uiteenlopende oriëntatie- en navigatietechnieken. Routebeschrijvingen, cryptische aanwijzingen, puzzeltochten, kaart en kompas. Halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw werden, wederom in Dartmoor, de eerste letterboxes opgespoord met behulp van het Global Positioning System, kortweg GPS: het netwerk van satellieten dat de basis vormt van alle hedendaagse (auto)navigatiesystemen. In die tijd werden in Scandinavië ook de eerste trek- en speurtochten gehouden waarbij GPS-ontvangers werden gebruikt om te navigeren in de wildernis en onderweg ‘caches’ op te sporen.

Van cache tot geocache

Caches zijn oorspronkelijk in de wildernis verborgen opslagplaatsen met voedsel, gereedschappen en ammunitie, waar pioniers en ontdekkingsreizigers tijdens hun tochten hun voorraden konden aanvullen. Naar goed gebruik ruilde je wat je nodig had tegen dat wat je kon missen, zodat de inhoud van de cache, de voorraad of ‘stash’, op peil bleef. Aan het begin van het derde millennium kreeg het begrip cache in korte tijd en in brede kring een nieuwe betekenis: die van geocache.

Een geocache is een letterbox, die behalve een logboek ook ruilspullen bevat. Sinds het jaar 2000 zijn over vrijwel de hele wereld honderdduizenden geocaches verborgen en tegenwoordig gaan hele gezinnen er in het weekend op uit om geocaches op te sporen en te loggen. Geocaching heeft zich in slechts enkele jaren ontwikkeld tot een populair tijdverdrijf voor avontuurlijk ingestelde mensen van alle nationaliteiten. Hoe is geocaching in relatief korte tijd zo populair geworden?

GPS en Internet

Aan de populariteit van geocaching liggen twee belangrijke technische ontwikkelingen ten grondslag: het GPS-satellietnavigatiesysteem en het Internet. Het GPS-systeem werd in de jaren tachtig ontwikkeld door het Amerikaanse leger om geleide wapens zó nauwkeurig te kunnen besturen, dat ze bij wijze van spreken door het wc-raampje van de vijand naar binnen kunnen vliegen.

Halverwege de jaren negentig was het systeem volledig operationeel. In eerste instantie werden de stuursignalen met opzet minder nauwkeurig gemaakt, zodat alleen de Amerikanen en hun bondgenoten met speciale ontvangers er optimaal van konden profiteren. Natuurlijk was het slechts een kwestie van tijd voordat ook de ‘tegenpartij’ over dergelijke ontvangers beschikte. Ook werd het economisch belang van GPS steeds groter. Behalve het militaire apparaat gingen ook reddingswerkers, hulpverleners, vliegmaatschappijen en transportbedrijven GPS gebruiken.

Aan het begin van de 21e eeuw wogen de strategische voordelen van de verminderde nauwkeurigheid van GPS niet langer op tegen de economische nadelen en op 1 mei 2000 maakte de toenmalige Amerikaanse president Clinton een einde aan de ‘selectieve beschikbaarheid’ van het navigatiesysteem. Sindsdien kan iedereen met behulp van een betrekkelijk eenvoudige GPS-ontvanger waar ook ter wereld tot op enkele meters nauwkeurig zijn of haar positie bepalen.

De eerste geocachers

In een discussiegroep op Internet, een ontmoetingsplaats van geïnteresseerden in satellietnavigatie, werd druk gespeculeerd over de nieuwe mogelijkheden van GPS, ook om het navigatiesysteem in spelvorm toe te passen. Op 3 mei 2000 verstopte de Amerikaan David Ulmer een zwarte plastic emmer met een logboek en ruilspullen in een bos bij zijn woonplaats in Portland, Oregon. Vervolgens publiceerde hij de coördinaten van zijn ‘stash’ in de nieuwsgroep voor satellietnavigatie op Internet: sci.geo.satellite-nav.

Well, I did it, created the first stash hunt stash and here are the coordinates:

N 45 17.460 W122 24.800

Lots of goodies for the finders. Look for a black plastic bucket buried most of the way in the ground. Take some stuff, leave some stuff! Record it all in the log book. Have Fun!

Stash contains: Delorme Topo USA software, videos, books, food, money, and a slingshot!

Binnen een dag werd de stash gevonden door Mike Teague, die het logboek tekende, het geld meenam en de stash aanvulde met sigaretten, een pen en een cassettebandje. Zo kreeg het aloude letterboxing een moderne variant, die door Dave Ulmer in eerste instantie ‘The Great American GPS Stash Hunt’ en daarna ’Global Positioning Stash Hunt (GPSH)’ werd gedoopt. Daarbij schreef Dave de profetische woorden:

Make your own stash in a unique location, put in some stuff and a log book. Post the location on the Internet. Soon we will have thousands of stashes all over the world to go searching for. Have Fun!!

Dave...

Op 7 mei plaatste Mike Teague stashes nr. 2 en 3 op even unieke als indrukwekkende locaties: de hellingen van de beruchte vulkaan Mount St. Helens. De dag erna publiceerde Mike zijn GPS Stash Hunt Homepage met een overzicht van de beschikbare stashes en algemene informatie over het nieuwe GPS-spel. De door David Ulmer voorgestelde naam stuitte echter op weerstand en op 30 mei stelde Matt Stum voor het spel ‘geocaching’ te noemen, verwijzend naar verborgen voorraadplaatsen (caches) verspreid over de hele Aarde (geos) en de letterboxing-traditie.

Geocaching in uiteenlopende vormen

Sinds de meidagen van 2000 zijn er vele websites opgezet waar geocaches kunnen worden aangemeld, gepubliceerd en gelogd. Rond deze sites zijn bloeiende gemeenschappen van geocachers ontstaan, die GPS-speurtochten uitzetten en in logjes en forums ervaringen uitwisselen.

Verreweg de grootste database met geocaches wordt beheerd door geocaching.com. Oprichter Jeremy Irish kwam geocaching op het spoor tijdens het surfen op internet. Enthousiast geworden na zijn eerste vondst, besloot hij een hobbysite voor geocaching te maken. Samen met Mike Teague liet hij geocaching.com op 2 september 2000 het levenslicht zien. Deze toonaangevende Amerikaanse website biedt talrijke faciliteiten om het geocachen in al zijn facetten te beleven. In verschillende landen zijn onder auspiciën van geocaching.com nationale websites opgezet, zoals geocaching.nl, die gebruik maken van de centrale database in Amerika.

De stijgende populariteit van geocaching heeft de ‘sport’ in sommige opzichten ingrijpend veranderd. Waren de allereerste caches te vinden op de gepubliceerde coördinaten – de zogenaamde traditional caches - , al snel deed de multicache zijn intrede. Hierbij zijn één of meer tussenstappen nodig om bij het eindpunt uit te komen. Een andere variant die een heel eigen groep liefhebbers heeft is de mystery- of puzzelcache. De gepubliceerde coördinaten hebben hier geen betekenis; de eindlocatie moet worden bepaald door de puzzel op te lossen.

GPS-toepassingen zijn gemeengoed geworden en geocaching kent een grote toeloop van belangstellenden. Sommigen worden (nog steeds) aangetrokken door het avontuurlijke karakter van de buitensport, anderen door de puzzels en een derde groep door het wedstrijd-element. Doordat de uitgangspunten van de drie groepen zo verschillend zijn vormt dit voer voor heftige discussies over wat geocaching is c.q. zou moeten zijn.

Geocaching in natuurgebieden

Op 2 september 2000 waren er 75 geocaches, eind 2008 waren er wereldwijd meer dan 700.000 waarvan bijna 6800 in Nederland. Het aantal geocachers dat op schattenjacht gaat is navenant gestegen. De eerste caches werden naar eigen goeddunken verstopt. Inmiddels is zoiets niet meer mogelijk. Met name in natuurgebieden zijn – door onwetendheid - in het verleden caches verstopt op kwetsbare plaatsen. Schade voor bijzondere plant- en diersoorten was het gevolg.

Hierdoor heeft geocaching bij sommige natuurorganisaties een slechte naam gekregen. In Amerika is het zodoende niet meer mogelijk om geocaches in Nationale Parken te verstoppen. Ook in Nederland dreigden veel natuurorganisaties hun gebieden ‘op slot’ te gooien. Alleen door duidelijke regels is het tij gekeerd: toestemming voor het plaatsen van een cache is tegenwoordig noodzaak. Daarnaast zijn er verschillende organisaties die, naast de locatie van de cache, ook precies willen weten hoe de route loopt.

De toekomst

De ontwikkelingen op communicatiegebied staan niet stil. Interactieve caches staan op het punt door te breken. Bij zulke caches, zoals Wherigo, doet een cacher als het ware mee in een adventure zoals voor de computer, maar dan in de ‘echte’ wereld.

Een andere ontwikkeling is een groter streven naar kwaliteit. Volgens de huidige normen is alles wat een logboek kan bevatten en met toestemming is geplaatst een cache. Dit doet niet altijd recht aan de oorspronkelijke uitgangspunten van geocaching. Op allerlei manieren proberen cachers, of groepen cachers, hier iets aan te doen. Tekenend is het nieuwe motto dat de Stichting Geocaching Nederland sinds 2008 hanteert: Geocachers steunen om de kwaliteit van caches en de kwaliteit van het beleven van geocachen te verbeteren.

(Op basis van een artikel over de geschiedenis van geocaching, geschreven door GeoWolf voor www.qualitycaching.com.)

Links: http://groups.google.com/group/sci.geo.satellite-nav/about http://www.geocaching.com/about/history.aspx